Bivši visoki predstavnici u Bosni i Hercegovini Carl Bildt i Wolfgang Petritsch u autorskom tekstu za njemački list Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) komentarisali su stanje u Bosni i Hercegovini, ali i poslali poruku Evropi.

U tekstu pod nazivom „Ukinite visokog predstavnika“, Bildt i Petritsch iznijeli su stav o tome zašto bi Ured visokog predstavnika (OHR) trebalo ukinuti, ali i na koji način bi to trebalo uraditi.

Na početku autorskog teksta bivši visoki predstavnici navode kako je ostavka Christiana Schmidta otvorila „puno više od pukog pitanja njegova nasljednika“, te da se Evropa treba suočiti s „neugodnom geopolitičkom stvarnošću“.

- Trideset godina nakon Dejtonskog mirovnog sporazuma, Bosna i Hercegovina ostaje zarobljena u političkom međuprostoru. Ona je formalno suverena, ali faktički i dalje pod međunarodnim nadzorom. Institucija visokog predstavnika međunarodne zajednice ad hoc je institucija koja je u velikoj mjeri uspješno provela obnovu ratom razorene zemlje. Bez američko-evropskog angažmana, u kojem su, uz Evropsku uniju kao glavnog finansijera, učestvovali i Rusija, Japan te Kanada kroz Vijeće za provedbu mira, provedba Dejtonskog sporazuma nakon 1995. godine teško bi bila moguća - navode za FAZ.

Bildt i Petritsch dalje pišu da je OHR zamišljen kao privremena institucija, ali je vremenom postao trajan.

- Već dugo ova civilna institucija, koja je tokom godina izgubila i uticaj i legitimitet, mnogim lokalnim političarima služi kao neprijateljska slika ili kao spasilački oslonac, oslobađajući ih obaveze da u demokratskim društvima sami pronalaze održive političke kompromise - tvrde oni.

Zbog toga smatraju da bi bilo pogrešno automatski imenovati novog visokog predstavnika. Umjesto toga, međunarodna zajednica treba da se zapita da li time „potiče stabilnost i samostalnost ili samo konzervira upravljanu stagnaciju“.

Također navode da se geopolitička situacija značajno promijenila, te da podrška Zapada i dalje slabi, dok Rusija ostaje otvoreni protivnik OHR-a i faktor destabilizacije.

U tekstu se ističe i promjena pristupa Sjedinjenih Američkih Država, koji, prema njima, postaje sve više „transakcijski“.

Za njih je ključno pitanje koje reforme približavaju Bosnu i Hercegovinu EU, a ne ko će naslijediti Schmidta.

- Jer nije spojivo da Bosna i Hercegovina i dalje, bez izgleda za puni suverenitet i vlastitu odgovornost, ostane pod produženim oblikom međunarodnog upravljanja, a istovremeno ide putem prema Evropskoj uniji. Evropi je potreban strateški novi početak u Bosni i Hercegovini - navodi se.

Taj novi pristup, kako ističu, treba da se zasniva na dvije stvari: reformi neefikasnog sistema vlasti i postepenom ukidanju međunarodnog nadzora.

Ne radi se, kažu, o rušenju Dejtonskog sporazuma, nego o njegovom prilagođavanju – efikasnijem odlučivanju, jasnijim nadležnostima i smanjenju blokada.

Gašenje OHR-a, po njima, treba direktno povezati s evropskim integracijama, tako da se otvorena pitanja prebace u pregovarački proces s EU.

Na kraju poručuju da Bosni i Hercegovini nije potrebna trajna međunarodna uprava, nego vjerodostojna evropska perspektiva.

Ugrađena u evropski proces, BiH bi, prema njihovom mišljenju, postala dio stabilnog političkog projekta – prelazak iz međunarodnog nadzora u evropsku integraciju.

(DEPO PORTAL/dg)