Nova studija otkriva da vulkani mogu ostati opasno aktivni ispod površine čak i nakon desetina hiljada godina tišine.

Vulkan na Balkanu koji se dugo smatrao mirnim otkrio je duboko uznemirujuću istinu: tišina ne znači neaktivnost. Nova studija objavljena u Science Advances rekonstruiše 700.000 godina vulkanske historije i pokazuje da se magma može nakupljati ispod površine desetinama hiljada godina prije nego što ponovo eruptira, mijenjajući način na koji naučnici definišu vulkanski rizik, piše N1.

Skriveni život vulkana Methana

Protežući se preko Saronskog zaljeva u blizini Atine, vulkan Methana nije eruptirao od oko 250. godine prije nove ere, događaja koji je zabilježio drevni historičar Strabon. Stoljećima je izgledao uspavan, stapajući se s krajolikom kao relikt prošlosti. Pa ipak, ispod ove mirne vanjštine, istraživači su otkrili mnogo dinamičniju priču, onu koja dovodi u pitanje dugogodišnje pretpostavke u vulkanologiji.

U studiji objavljenoj u Science Advances, tim koji je predvodio Razvan-Gabriel Poppa sa ETH Zurich rekonstruisao je ponašanje vulkana tokom 700.000 godina, identificikujući najmanje 31 erupciju. Najupečatljiviji je bio ogroman jaz u aktivnosti koji je trajao skoro 100.000 godina, između otprilike 280.000 i 168.000 godina. Tokom ovog perioda, Methana uopšte nije pokazivala površinske erupcije, čineći se efektivno ugašenom prema konvencionalnim standardima.

Pa ipak, geološki zapis govori drugačiju priču. Umjesto da se ugasi, vulkan je ostao aktivan ispod površine, tiho akumulirajući magmu. Ovo otkriće remeti široko korištenu referentnu vrijednost u vulkanologiji, gdje je 10.000 godina neaktivnosti često dovoljno da se vulkan klasificira kao ugašen. Methana pokazuje da takve klasifikacije mogu biti opasno pojednostavljene, posebno za vulkane koji se nalaze duž zona subdukcije.

Kristali otkrivaju zakopanu vremensku liniju

Kako bi otkrili prošlost Methane, istraživači su se okrenuli jednom od najpouzdanijih geoloških mjerila vremena: kristalima cirkona. Ovi mikroskopski minerali nastaju kako se magma hladi i zarobljavaju tragove radioaktivnog urana, omogućavajući naučnicima da odrede njihovu starost sa izuzetnom preciznošću. Analizirajući više od 1.250 uzoraka cirkona prikupljenih iz drevnih tokova lave, tim je izgradio detaljnu vremensku liniju unutrašnjih procesa vulkana.

- Željeli smo proučavati Methanu, jer ovaj vulkan ima ogromnu prednost: Različiti tokovi lave se ne gomilaju i ne zatrpavaju jedni druge - kaže Popa za Nautilus. 

Tokovi su rašireni po velikom području, pri čemu „svaka erupcija formira svoje brdo“ tako da geolozi mogu lako pristupiti stijenama različite starosti.

(DEPO PORTAL/ad/Foto:Ilustracija)